دماسنج روی دیوار چوبی مدرسه را نگاه می‌کنید؛ منفی ۶۲ درجه سانتی‌گراد. نه در یک فیلم مستند، نه روی صفحه یک کتاب جغرافیا. اینجا، صبح یک روز کاملاً عادی زمستانی در اویمیاکن است؛ دهکده‌ای در دل سیبری که رسماً سردترین سکونتگاه دائمی روی کره زمین است. بچه‌ها کیف‌هایشان را برمی‌دارند و به مدرسه می‌روند. زنی از خانه بیرون می‌آید تا هیزم بیاورد. یک راننده زیر ماشینش آتش می‌افروزد تا موتور یخ نزند. زندگی جریان دارد، فقط کمی سخت‌تر از هر چیزی که تا حالا تجربه‌اش کرده‌ای.

اگر فکر می‌کردید قطب شمال یا آنتارکتیکا سردترین نقطه روی زمین است، باید بدانید که سردترین مکانی که انسان‌ها در آن زندگی می‌کنند جای دیگری است. اویمیاکن را کمتر کسی می‌شناسد، اما کسانی که یک‌ بار به آنجا رفته‌اند، می‌گویند این سفر چیزی را در نگاهشان به زندگی تغییر داده است.

اویمیاکن کجاست و چرا این‌قدر سرد است؟

اویمیاکن در منطقه خودمختار یاکوتیا در شمال‌شرق روسیه واقع شده، حدود ۹۵۰ کیلومتر از شهر یاکوتسک فاصله دارد. جمعیتش از پانصد نفر تجاوز نمی‌کند و اکثر ساکنانش از قوم یاکوت هستند؛ مردمی که هزاران سال است در این اقلیم زندگی می‌کنند و راه‌ و چاه آن را بهتر از هر کسی می‌دانند.

اما چرا اینجا این‌قدر سرد است؟ دلیل اصلی، موقعیت جغرافیایی خاص این دهکده است. اویمیاکن در یک دره عمیق قرار دارد. هوای سرد و سنگین از ارتفاعات اطراف به پایین سرازیر و در این دره جمع می‌شود، انگار کسی آن را در یک کاسه یخی ریخته باشد. جریان هوا آن‌قدر کم است که این سرما هیچ‌وقت درست فرار نمی‌کند.

در ژانویه ۱۹۲۴، دماسنج اینجا به منفی ۷۱.۲ درجه سانتی‌گراد رسید؛ سردترین دمای ثبت‌شده برای یک سکونتگاه دائمی در تاریخ. اما عجیب‌تر از این عدد، این است که مردم ماندند. نه به خاطر اجبار، بلکه چون این سرزمین برایشان خانه است.

زندگی روزمره در سردترین دهکده دنیا چه شکلی است؟

صبح‌هایی که باید جنگید

در اویمیاکن، هر روز با یک سری چالش فیزیکی شروع می‌شود که برای ما کاملاً بیگانه هستند. اول از همه، ماشین‌ها. هیچ‌کس اینجا موتور ماشینش را خاموش نمی‌کند. ۲۴ ساعت شبانه‌روز، در تمام طول زمستان، موتورها روشن می‌مانند. اگر یک بار خاموش شوند، در آن سرما دیگر روشن نخواهند شد. این یک قانون نانوشته است که همه آن را بلدند.

خانه‌ها با چوب ساخته شده‌اند و دیوارهایشان بسیار ضخیم است. پنجره‌ها دو یا سه جداره هستند تا از نفوذ سرما جلوگیری کنند. سیستم گرمایشی در اینجا دیگر یک امکان رفاهی نیست؛ مسئله مرگ و زندگی است. اگر گرمایش خانه‌ای قطع شود، ساکنانش باید ظرف چند ساعت جای دیگری پیدا کنند.

یکی دیگر از مشکلات جالب: لوله‌های آب زیرزمینی وجود ندارد. زمین اینجا تا عمق زیادی دائماً یخ‌زده است و این یعنی کندن لوله غیرممکن است. آب آشامیدنی را از برف ذوب‌شده یا از رودخانه یخ‌زده تأمین می‌کنند. توالت‌ها اغلب در فضای بیرون از خانه هستند؛ نه از سر بی‌توجهی، بلکه چون در این سرما هیچ روش دیگری کار نمی‌کند.

غذا؛ وقتی بدن به سوخت سنگین نیاز دارد

رژیم غذایی در اویمیاکن شبیه هیچ‌جای دیگری نیست. بدن در سرمای شدید به کالری بسیار بیشتری نیاز دارد تا بتواند دمای خود را حفظ کند. به همین دلیل، غذاهای محلی سرشار از پروتئین و چربی هستند.

یکی از غذاهای اصلی، استروگانینا است؛ ماهی یخ‌زده خام که به صورت نازک تراشیده می‌شود و با نمک و فلفل خورده می‌شود. برای کسانی که برای اولین بار می‌بینند، عجیب به نظر می‌رسد، اما بومیان این غذا را از هزاران سال پیش می‌خورند و آن را یکی از لذیذترین غذاها می‌دانند. گوشت اسب هم بخش مهمی از رژیم غذایی محلی است. گوسفند و گاو در این سرما دوام نمی‌آورند، اما اسب‌های یاکوت سازگار شده‌اند و می‌توانند در زیر برف علف پیدا کنند.

مدرسه می‌روند؟

یک قانون محلی جالب در اویمیاکن وجود دارد: وقتی دما به زیر منفی ۵۲ درجه می‌رسد، مدرسه تعطیل می‌شود. اما تا قبل از آن؟ بچه‌ها می‌روند. با لباس‌های چندلایه، کلاه‌های پوستی، دستکش‌هایی که کل انگشتان را می‌پوشاند و شال‌هایی که تنها چشم‌هایشان را بیرون می‌گذارد.

نپوشاندن چند ثانیه صورت در منفی ۵۰ درجه می‌تواند سرمازدگی ایجاد کند. بچه‌های اینجا این را از همان اول یاد می‌گیرند. شاید جالب‌ترین چیزی که می‌توانی در اویمیاکن ببینی، همین بچه‌هایی باشند که با کوله‌پشتی در دل آن سرما راه می‌روند و کاملاً عادی به نظر می‌رسند.

شب‌های طولانی و آسمان شفق‌زده

در اوج زمستان، اویمیاکن روزانه فقط سه ساعت نور خورشید دارد. ۲۱ ساعت باقی‌مانده تاریکی است. اما همین تاریکی است که یکی از بهترین تجربه‌های این سفر را ممکن می‌کند: شفق قطبی.

آسمان اویمیاکن در شب‌های صاف، یکی از خالص‌ترین نمایش‌های شفق قطبی را دارد که می‌توانید در هر جایی ببینید. هیچ آلودگی نوری وجود ندارد، هیچ مزاحمتی نیست. فقط آسمان سیاه و آن نوارهای سبز و بنفش که آرام می‌رقصند. بسیاری از مسافران می‌گویند دیدن شفق قطبی در این سرما، با وجود اینکه صورتشان می‌سوزد و نفس کشیدن دشوار می‌شود، یکی از عمیق‌ترین تجربه‌های زندگی‌شان بوده است.

راهنمای کاربردی سفر به اویمیاکن

چطور به اویمیاکن برویم؟

سفر به این دهکده راحت نیست و این بخشی از ماجراجویی است:

• مرحله اول — پرواز به مسکو: از اغلب پایتخت‌های جهان می‌توان به مسکو پرواز کرد. اگر از ایران سفر می‌کنید، پروازهای مستقیم تهران–مسکو موجود است.
• مرحله دوم — پرواز به یاکوتسک: از مسکو، پرواز به یاکوتسک حدود ۶ ساعت طول می‌کشد. یاکوتسک خودش هم یکی از سردترین شهرهای دنیا است و آماده‌سازی خوبی برای ورود به اویمیاکن محسوب می‌شود.
• مرحله سوم — جاده استخوان‌ها: از یاکوتسک، یک جاده طولانی ۹۰۰ کیلومتری به نام جاده کولیما یا «جاده استخوان‌ها» تا اویمیاکن ادامه دارد. این نام دهشتناک از دوران شوروی می‌آید؛ وقتی زندانیان اجباری این جاده را ساختند و بسیاری از آن‌ها در همان‌جا جان دادند. طی کردن این مسیر با ماشین ۲ تا ۳ روز طول می‌کشد.
• ویزا: برای ورود به روسیه به ویزا نیاز دارید. توصیه می‌شود از تورهای تخصصی سیبری که این مسیر را هماهنگ می‌کنند استفاده کنید. چند آژانس اروپایی این تور را ارائه می‌دهند و همه چیز از حمل‌ و نقل تا اقامت را سازماندهی می‌کنند.

بهترین زمان برای سفر به اویمیاکن

• دی و بهمن: اوج سرما. اگر می‌خواهید تجربه واقعی قطب سرما را داشته باشید و شفق قطبی ببینید، این دو ماه بهترین انتخاب است. البته باید کاملاً آماده باشید.
• اسفند: دما کمی ملایم‌تر می‌شود (معمولاً منفی ۳۰ تا ۴۵ درجه) و روزها کم کم شروع به طولانی‌تر شدن می‌کنند. برای اغلب مسافران، مارس تعادل بهتری بین شدت سرما و قابلیت تحمل دارد.
• تابستان (تیر و مرداد): کمی شگفت‌انگیز است، اما اویمیاکن تابستان هم دارد. دما گاهی به ۳۰ درجه مثبت می‌رسد. اما اگر به دنبال تجربه قطبی و زمستانی هستید، تابستان مناسب نیست.

تجهیزات ضروری که نباید فراموش کنید!

سفر به اویمیاکن بدون تجهیزات مناسب می‌تواند خطرناک باشد. این موارد را حتماً در چمدانتان داشته باشید:

• لایه‌بندی پوشاک (سه لایه): لایه زیرین ترموال (ترجیحاً پشمی مرینو)، لایه میانی فلیس یا پشمی ضخیم، لایه بیرونی ضدباد با رتبه‌بندی حداقل منفی ۵۰ درجه.
• کفش‌های مخصوص سرمای شدید: کفش‌های معمولی حتی با چند لایه جوراب در این دما کافی نیستند. به دنبال کفش‌هایی با رتبه‌بندی زیر منفی ۴۰ درجه بگردید.
• دستکش دولایه: یک دستکش داخلی نازک برای کارهای ظریف‌تر و یک دستکش بزرگ و ضخیم برای روی آن.
• بالاکلاوا (محافظ کامل صورت): پوشاندن تمام صورت به جز چشم‌ها در دمای زیر منفی ۴۰ درجه ضروری است.
• گاگل یا عینک آفتابی: بازتاب نور خورشید از روی برف می‌تواند به چشم آسیب برساند.
• کرم محافظ پوست ضد سرما: پوست در این هوا خشک می‌شود و می‌ترکد.
• باتری‌های یدکی: در دمای منفی ۴۰ درجه، شارژ تلفن و دوربین ظرف چند دقیقه تمام می‌شود. باتری‌ها را زیر لباس و گرم نگه دارید.
• بیمه سفر با پوشش پزشکی کامل: در صورت بروز مشکل، نزدیک‌ترین بیمارستان مجهز صدها کیلومتر دور است.

اویمیاکن؛ سفری که نگاهتان را عوض می‌کند

اویمیاکن نه ساحل دارد، نه موزه نه کافه‌های شیک. رستورانی برای توریست‌ها وجود ندارد و وای‌فای مطمئنی هم پیدا نخواهید کرد. اما چیزی دارد که کمتر جایی در دنیا می‌توانید پیدا کنید: یک جامعه واقعی که در سخت‌ترین شرایط طبیعی ممکن روی این کره زمین زندگی می‌کند؛ نه برای نمایش، نه برای جلب توجه، فقط چون اینجا خانه‌شان است.

مردم اویمیاکن از صمیمی‌ترین میزبانانی هستند که می‌توانید در سفر با آن‌ها روبه‌رو شوید. در جایی که سرما می‌تواند کشنده باشد، فرهنگ همیاری و پناه دادن به غریبه بسیار عمیق است. اگر دنبال تجربه‌ای هستید که چیزی در درکتان از توانایی انسان را تغییر بدهد، اویمیاکن این کار را می‌کند. بدون تکلف، بدون نمایش.

آیا شما هم به سفر به مناطق قطبی و سردسیر فکر کرده‌اید؟ تجربه‌ای از سفر در سرمای شدید دارید یا سؤالی درباره سفر به اویمیاکن دارید؟ در بخش نظرات بنویسید؛ خوشحال می‌شویم بدانیم کدام بخش از این سفر برایتان جذاب‌تر است.