شهر نامرئی یخی؛ پیادهروی میان تندیسهای غولپیکر جشنواره هاربین
- 26 بهمن 1404
- امیرحسین عباسی
در شمالشرقی چین، جایی که دمای زمستان به زیر چهل درجه سانتیگراد زیر صفر میرسد و رودخانه سونگهوآ به صفحهای از بلور منجمد تبدیل میشود، هر ساله شهری از یخ و برف سر برمیآورد که گویی از اعماق افسانههای شمالی قدم به دنیای واقعیت گذاشته است. جشنواره بینالمللی یخ و برف هاربین، که از سال ۱۹۸۵ میلادی بهطور رسمی آغاز شده و اکنون به یکی از بزرگترین رویدادهای فصلی جهان تبدیل شده، چیزی فراتر از یک نمایشگاه هنری یا یک جشنواره معمولی است. این رویداد، تجربهای حسی و فرهنگی است که مرزهای میان معماری، هنر، فناوری و طبیعت را در هم میآمیزد و بازدیدکنندگان را به سفری در دل یک شهر موقت اما باشکوه دعوت میکند.
تاریخچهای از سرما و خلاقیت
هاربین، پایتخت استان هیلونگجیانگ، همواره با سرمای استثنایی و معماری روسی تبار شناخته میشده است. این شهر که در اوایل قرن بیستم میلادی به دلیل ساخت راهآهن سراسری سیبری رونق گرفت، هویتی دوگانه میان فرهنگ چینی و معماری اروپایی به دست آورد. اما آنچه هاربین را در دهههای اخیر به قطب گردشگری زمستانی تبدیل کرد، همین جشنواره یخ و برف بود که ابتدا به صورت محلی و سنتی برگزار میشد و سپس به رویدادی بینالمللی ارتقا یافت. امروزه، بیش از یک میلیون و پانصد هزار نفر در هر سال از اقصی نقاط جهان به این شهر سفر میکنند تا شاهد تحولی باشند که سرما و هنر در کنار هم خلق میکنند.
جشنواره هاربین از سه بخش عمده تشکیل شده است: جزیره خورشید که به پیکرسازیهای برفی اختصاص دارد، پارک زایلین که به مجسمههای یخی با روشناییهای رنگارنگ معروف است، و پارک استالین و حاشیه رودخانه سونگهوآ که فضایی برای مسابقات شنا در آب یخزده و فعالیتهای فرهنگی فراهم میکنند. اما قلب تپنده این رویداد، همان دنیای یخی و برقزده پارک زایلین است که در شبهای زمستانی، شهری از نور و هندسه میسازد.
معماری یخ؛ زبانی جهانی از شکل و روشنایی
آنچه در جشنواره هاربین ساخته میشود، صرفاً مجسمههای یخی نیستند؛ بلکه ساختارهای معماری با ابعاد و پیچیدگی شگفتانگیز هستند. برجهای یخی که ارتفاع برخی از آنها به بیش از سی متر میرسد، قصرهایی به سبک کاخهای امپراتوری چین باستان، معابد بودایی یخی، پلهای معلق شفاف و حتی بازآفرینی بناهای مشهور جهان مانند برج ایفل یا کلیسای سن باسیل مسکو، همگی از بلوکهای یخ بریدهشده از رودخانه سونگهوآ ساخته میشوند. این بلوکها که هر کدام میتوانند وزنی بیش از پانصد کیلوگرم داشته باشند، توسط تیمهایی از هنرمندان، مهندسان و نیروهای ساختمانی چینی و بینالمللی طی هفتهها برش داده شده، حمل میشوند و در نهایت به هم متصل میگردند تا شهری موقت اما پایدار تا پایان فصل زمستان بسازند.
تکنولوژی نورپردازی LED که در داخل ساختارهای یخی جاسازی میشود، باعث میشود این بناها در شب به رنگهای آبی، سبز، ارغوانی، زرد و قرمز درخشیده و توهمی از شهری علمیتخیلی یا دنیایی ماوراطبیعی بیافرینند. عبور از معابر این شهر یخی، تجربهای سورئال و تقریباً رویایی است؛ گویی در میان دکورهای یک فیلم فانتزی گام برمیدارید که هر لحظه ممکن است ناپدید شود. این همان چیزی است که جشنواره هاربین را از سایر رویدادهای زمستانی جهان متمایز میکند: ترکیبی از هنر سنتی، معماری مدرن و فناوری نوین.
پیکرههای برفی؛ روایتگری در سکوت سفید
در کنار شهر یخی، جزیره خورشید به نمایشگاهی از پیکرههای برفی اختصاص دارد که در برخی موارد ارتفاعی بیش از بیست متر دارند. این مجسمهها که معمولاً با استفاده از تکنیکهای تراشکاری دقیق و ابزارهای تخصصی ساخته میشوند، موضوعاتی متنوع از اسطورههای چینی گرفته تا داستانهای جهانی، حیوانات افسانهای و چهرههای تاریخی را به تصویر میکشند. هنرمندانی از کشورهای مختلف جهان، از روسیه و مغولستان گرفته تا ژاپن، کانادا و ایالات متحده، در این رویداد شرکت میکنند و هر یک سبک و فرهنگ خود را به زبان برف بیان میکنند.
برف، به دلیل بافت نرم و قابلیت شکلپذیری بالا، امکان ایجاد جزئیات ظریف و حجمهای پیچیده را فراهم میکند. از چهرههای انسانی با ابرازگریهای عاطفی گرفته تا صحنههای داستانی با چند شخصیت و عناصر پسزمینه، همه با دقت و ظرافتی شگفتانگیز تراشیده میشوند. دیدن این پیکرهها در روز، زمانی که نور خورشید بر سطح برف میتابد و سایههای عمیق را روی فرمها میاندازد، تجربهای متفاوت از دیدن شهر یخی در شب است. اینجا، هنر در سکوت سفید خود سخن میگوید و بازدیدکننده را به تأمل و شگفتی دعوت میکند.
فرهنگ و اقتصاد؛ چرخهای از سرما و سود
جشنواره هاربین تنها یک رویداد هنری نیست؛ بلکه موتور اقتصادی قدرتمندی برای استان هیلونگجیانگ و شهر هاربین محسوب میشود. طبق آمارها، این رویداد سالانه بیش از یک میلیارد یوان درآمد مستقیم و غیرمستقیم برای منطقه به همراه دارد. هتلها، رستورانها، شرکتهای حمل و نقل و کسب و کارهای محلی در طول فصل زمستان به اوج فعالیت خود میرسند و هزاران نفر بهطور موقت یا دائم در این بخش مشغول به کار میشوند. همچنین جشنواره فرصتی برای تبادل فرهنگی، همکاریهای هنری بینالمللی و تقویت جایگاه چین به عنوان مقصدی گردشگری در فصل زمستان فراهم کرده است.
علاوه بر این، جشنواره هاربین به مردم منطقه حس افتخار و هویت جمعی داده است. ساکنان محلی که سالها با سرمای سخت کنار آمدهاند، اکنون این شرایط اقلیمی را به فرصتی برای نمایش خلاقیت و هنر تبدیل کردهاند. جشنهای محلی، مسابقات ورزشی زمستانی مانند شنا در آب یخزده، لباسهای سنتی چینی و روسی، و غذاهای محلی مانند سوسیس هاربین و نانهای چینی بخارپز، همگی به تجربهای فراگیر از فرهنگ این منطقه کمک میکنند.
چالشها و آیندهای پایدار
با وجود همه زیباییها، جشنواره هاربین با چالشهایی نیز روبهروست. تغییرات اقلیمی و افزایش دمای زمستانی در برخی سالها، پایداری ساختارهای یخی را تهدید میکند. همچنین مصرف انرژی بالا برای روشناییهای LED و تجهیزات گرمایشی در مناطق بازدید، نگرانیهایی درباره اثرات زیستمحیطی به همراه دارد. دولت چین و برگزارکنندگان جشنواره در سالهای اخیر تلاش کردهاند تا با استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر، مدیریت بهتر منابع آب و کاهش ضایعات، این رویداد را به سمت پایداری بیشتر سوق دهند.
علاوه بر این، افزایش تعداد بازدیدکنندگان، مسائلی مانند ازدحام، ایمنی و حفظ کیفیت تجربه گردشگری را مطرح کرده است. اما با برنامهریزی دقیق، توسعه زیرساختها و استفاده از فناوریهای هوشمند برای مدیریت جمعیت، هاربین در حال تبدیل شدن به الگویی موفق از گردشگری زمستانی پایدار است.
ضیافت برفی
جشنواره بینالمللی یخ و برف هاربین، فراتر از یک نمایش هنری، نمادی از توانایی بشر در تبدیل سردترین و سختترین شرایط طبیعی به فرصتی برای خلق زیبایی و تعامل فرهنگی است. پیادهروی میان تندیسهای غولپیکر یخی و برفی این جشنواره، تجربهای فراموشنشدنی از هنر، معماری، فناوری و فرهنگ است که در هیچجای دیگر جهان به این شکل یافت نمیشود. این شهر نامرئی که هر سال ساخته میشود و با آمدن بهار محو میگردد، یادآور لحظات گذرای زیبایی و قدرت بیپایان خلاقیت انسانی است.
